Konprann dyabèt ak tansyonUnderstanding diabetes & high blood pressure
Yon resous edikatif an kreyòl ayisyen.A health-education resource in Haitian Creole.
Pwojè DNP — Dorothie Blanc, RN
University of Florida, College of Nursing
Lokal klinik kote pwojè a fèt:Clinical project site: Cenatus Health Care, Tampa, FL
Di nou sa w panseTell us what you think
Apre w fin gade videyo a, tanpri reponn kèk kesyon.After watching the video, please answer a few questions.
Ou ka gade l plizyè fwa, epi pataje l ak fanmi w.Watch it as many times as you like and share it with your family.
AtansyonWarning
Ou ka pa santi anyen.You may feel nothing at all.
Maladi sik se twòp sik ki rete nan san w. Tansyon se san an k ap peze twò fò sou venn ou yo. De maladi sa yo ka ap fè dega nan kò w pandan ane, san ou pa santi yo.
Diabetes means too much sugar stays in your blood. High blood pressure means your blood pushes too hard against your arteries. Both can damage your body for years without you feeling anything.
JeEyesvin avègblindness
RenKidneysdyalizdialysis
PyeFeetanpitasyonamputation
KèHeartkriz kadyakheart attack
Tcheke tansyon w ak sik ou lakay ou, epi ekri chak rezilta nan yon ti kanè.Check your blood pressure and blood sugar at home, and write every reading in a small notebook.
Sa ou ka fè kounye aWhat you can do now
3 konsèy pou w evite konplikasyon3 steps to avoid complications
1
1
Pa kite lajan oswa lang bloke wDon't let money or language stop your care
Mande pale ak yon travayè sosyal. Anpil klinik gen yon pri vizit ki depann de revni w.
Mande si gen èd transpò pou w rive nan randevou w.
Mande doktè a si gen yon medikaman jenerik : li koute mwens chè.
Ask to speak with a social worker. Many clinics have a sliding fee scale based on your income.
Ask whether transportation assistance is available for your appointments.
Ask your doctor for a generic medication — it costs less.
« Mwen pa pale anglè, mwen bezwen yon entèprèt kreyòl. »“I don't speak English, I need a Haitian Creole interpreter.”
2
2
Pale ak doktè w sou tout remèd ou pranTell your doctor about every remedy you use
Nou pa mande w bliye tradisyon w. Nou mande w pataje yo ak doktè w :We are not asking you to give up your traditions. We are asking you to share them with your doctor:
Te kannèl, lalwa, tizann, fèyCinnamon tea, aloe, herbal teas, leaves
Sèl sou tèt pou tansyonTraditional practices for blood pressure
Vitamin oswa siplèmanVitamins or supplements
Remèd san preskripsyonAnything bought without a prescription
Danje : de remèd ansanm ka fè tansyon w oswa sik ou desann twò ba.Danger: two remedies together can push your blood pressure or blood sugar too low.
3
3
Pran medikaman w chak jou — kenbe yon kanèTake your medicine every day — keep a notebook
Pa tann pou w santi tèt fè mal oswa tèt vire. Lè sentòm yo parèt, dega a ka deja kòmanse.
Achte yon ti kanè : ekri tansyon w, sik ou, ak lè w pran medikaman.
Don't wait for a headache or dizziness. By the time symptoms appear, damage may already have started.
Buy a small notebook: write down your blood pressure, your blood sugar, and when you take your medicine.
Pote kanè a bay doktè w nan chak vizit. Ansanm, n ap jwenn yon plan tretman ki fèt espesyalman pou ou.Bring the notebook to every visit. Together, you and your doctor will build a plan made for you.
4 kesyon pou w poze doktè w4 questions to ask your doctor